کد خبر: ۴۱۵
تعداد نظرات: ۱۰ نظر
اين اثر نخستين بار در دهه 1950 توسط محققي به نام هنری لندزبرگ معرفي شد و در اصل محصول مطالعات وي طي دهه 1920 و 1930 است. چون این پژوهش در كارخانه تجهيزات الكتريكي هاثورن در ايلينوي انجام گرفت، اثر اثبات شده نيز به همين نام خوانده شد.

سواد زندگی؛ توسعه توانمندی های فردی - اثر "هاثورن"، اصطلاحي معروف براي اشاره به این که "اگر افراد بدانند تحت نظارت مستقيم و توجه شخصي ديگر قرار دارند، عملكرد بهتري را از خود نشان می دهند."

مروري بر تاريخچه اثر هاثورن

اين اثر نخستين بار در دهه 1950 توسط محققي به نام هنری لندزبرگ  معرفي شد و در اصل محصول مطالعات وي طي دهه 1920 و 1930 است.
چون این پژوهش در كارخانه تجهيزات الكتريكي هاثورن در
ايلينوي انجام گرفت، اثر اثبات شده نيز به همين نام خوانده شد.

در اين مطالعه تلاش شد با تغيير سطح نور محيط و كم يا زياد كردن آن افزايش عملكرد و كارايي كاركنان مورد بررسي قرار گيرد. اساس تحقیقات بر این موضوع استوار بود که آیا با تغییر سطح نور و با کم و زیاد کردن آن تغییری در عملکرد و بهره‌وری کارکنان ایجاد می‌شود؟ نکته جالب و غافلگیر کننده این بود که در ایام پژوهش، ارتقاء كيفيت عملكرد كاركنان به ثبت رسيد اما درست پس از توقف تحقيقات، اين تاثير افزايشي نيز از بين رفت.

دليل آن نيز كاملا مشخص است، همانطور كه اشاره شد اثر هاثورن وابسته به نظارت مستقيم از جانب فردي ديگر است. با حذف نظارت، تلاش شخص براي "بهبود رفتار مورد بررسي" نيز به تدريج كاهش يافته و در نهايت به اتمام مي رسد.

محققان همچنين دريافتند كه تقريبا هر تغييري در شرايط از پيش تعيين شده مطالعه، منتج به افزايش بازده كاركنان مي شود. براي نمونه كاهش سطح روشنايي در حد شمع و يا افزايش حداكثري آن، هر دو منتج به بهبود كارايي پرسنل شدند. چون در هر دو مورد، کارکنان احساس می کردند که تحت نظارت هستند.

از آن جايي كه نتايج به دست آمده دانشمندان را حيرت زده كرده بود، آنها تنها يك توضيح منطقي براي تفسير اين حالت در اختيار داشتند: "عملكرد انسان وابسته به توجهي است كه از جانب ديگران مانند خانواده، همسر، دوستان، همكاران و يا رئيس خود دريافت مي كند".
از اين رو لندزبرگ اثر هاثورن را به صورت زير تعريف مي كند:  "بهبود كوتاه مدت عملكرد تحت تاثير نظارت ديگري".

اثر هاثورن الگویی برای آزمایش و مطالعه

در سال 2009 پژوهشي توسط جمعي از محققان دانشگاه شيكاگو صورت گرفت كه داده هاي اوليه حاصل از مطالعات پديده هاثورن را با دقت بيشتري آناليز کرد.

در این مطالعه نیز نتایج مشابهی حاصل شد: عملكرد فرد تحت تاثير افزايش توجه از جانب كسي كه دوستش دارد و يا به هر نحوي در زندگي وي داراي اهميت است، به گونه اي مقطعي ارتقا يافته و به مرور زمان نيز شدت خود را از دست مي دهد.

مطالعه اي ديگر كه توسط گروه تيلور و فرانسيس به چاپ رسيده، تفاوت هاي فردي كه غالبا ژنتيكي هستند را عامل اساسي تقابل با اثر هاثورن به شمار آورده است. بدين معنا كه افزايش بهره وري، توليد كنندگي يا حتي تغيير يك عادت رفتاري نامطلوب در صورت فشار نظارتي ديگران وابسته به اختلافات شخصيتي است و نمي توان درباره همه افراد انتظار داشت كه اثر هاثورن نتيجه اي ثابت داشته باشد ولی در مجموع، این اثر کار می کند.

جنبه های کاربردی اثر هاثورن

همان طور كه گفته شد، پديده هاثورن تاثيري موقتي و كوتاه مدت دارد . به همين دليل نمي توان از آن براي برنامه ريزي هاي بلند مدت چه به صورت فردي و چه توسط مديران كسب و كارهاي مختلف استفاده كرد.
سه مورد از مهم ترين مزاياي شخصي، درماني و كاري اين اثر به صورت زير عنوان شده اند:  

شخصی و اجتماعی

اثر هاثورن وابسته به حضور ناظر يا دريافت توجه از منبعي خارجي است. با این حال انسان مي تواند آن را شخصي سازي كرده و مزاياي عنوان شده بهره ببرد. براي انجام اين كار بايد خود را به عنوان ناظر هر كاري كه در دست اجرا داريد، پنداشته و خودتان را تبديل به منبع توجه خارجي كنيد. تمرين اين حالت مي تواند روز به روز فرد را به سمت اهدافش نزديك تر كند.
نوشتن گزارش پیشرفت کار و مراجعه به آن می تواند در این باره کمک کند.

اثر هاثورن حتي بر كوچك ترين رفتارهاي شخصي و به خصوص امر تصميم گيري/ انتخاب نيز تاثير دارد. براي مثال تصور كنيد كه با يكي از دوستان خود به فروشگاه رفته ايد و ضمن آن كه دوست تان منتظر است، در حال تصميم گيري براي خريدن و يا نخريدن محصولي خاص هستيد. در واقع همراه شما تنها با نگاه خود به عنوان يك ناظر، قادر به دخل و تصرف در روند انتخاب تان خواهد بود!
اين شيوه اثرگذاري كه تحت عنوان اثر هاثورن شناخته مي شود، كمترين نيازي به مشاركت فعال فرد مقابل ندارد و فقط حضور فيزيكي او براي تغيير رفتاري و عملكردي شما كافي خواهد بود.

از اين رو مي توان گفت كه جالب ترين پيامد اثر هاثورن، قابليت آن در القاي رفتارهاي فردي- اجتماعي مثبت است. اگر بخواهيم از اين اثر حداكثر بهره وري را داشته باشيم، بايد با افرادي معاشرت كنيم كه توانايي توسعه رفتارهاي مثبت و دلخواه را در شخصيت ما داشته باشند.

همين موضوع در مورد مسائل كاري هم صدق مي كند. براي نمونه اگر قصد داريد در محيط كار خود خلاقيت بيشتري به خرج دهيد، بايد با افرادي معاشرت كنيد كه با اهداف شما هم جهت هستند. آنهايي كه دقيقه ها را مي شمارند تا زمان زودتر بگذرد و به خانه بازگردند، مشخصا بر اساس اثر هاثورن كمك زيادي به شما در اين زمينه نخواهند كرد.

درمانی

اثر هاثورن علاوه بر بحث روانشناسي، قابليت ورود به علوم مهمي همچون روان درماني را نيز دارد. بر اساس مطالعه اي كه از طريق پاب مد قابل دسترسي است، ديده شده كه متخصصين روانشناسي و روانپزشكي با تكيه بر اين اثر، موفق به درمان بيماري هاي اضطرابي مختلف از جمله ترس از سخنراني در جمع شده اند.

اخيرا مطالعه اي در گردهمايي سالانه كالج روماتولوژي آمريكا ارائه داده شد كه در آن 264 بيمار مبتلا به آرتريت روماتوئيد از نظر سطح تاثيرگذاري اثر هاثورن مورد بررسي قرار گرفتند.
نتايج به دست آمده از اين كارآزمايي باليني به طور كامل در تاييد اثر هاثورن بوده است.

بهبود سلامت عمومي بيماران طي مطالعه 41.3 درصد و پس از پايان يافتن آن تنها 16.5 درصد گزارش شد. همين درصدها در مورد بهبود درد و خستگي به ترتيب (51.7 درصد طي مطالعه و 39.7 درصد پس از آن) و (45.6 درصد طي مطالعه و 24.6 درصد پس از آن) بود.

هاثورن در حيطه آموزش پرسنل نيز به شدت نتيجه بخش است. به بيان بسيار ساده، اثر هاثورن باعث مي شود عملكرد هر فردي از پزشك گرفته تا پرستار و بيمار با علم به نظارت از جانب شخصي ديگر، دستخوش بهبود و تقويت شود. براي مثال ديده شده كه اعضاي كادر درمان حين نظارت فرد ثانوي و به ويژه مقام بالاتر، به گونه قابل توجهي دقيق تر مي شوند. از جمله موارد گزارش شده مي توان به اجراي بهتر دستور العمل هاي مختلف مانند پروتكل شست و شوي دست ها، اختصاص زمان بيشتر به معاينه مريض و صحبت با وي و همچنين تزريقات مطمئن تر اشاره كرد.
همين نظارت مي تواند آمار عفونت هاي بيمارستاني را تا اندازه زيادي كاهش دهد زيرا كاركنان مي دانند كه شخصي ديگر در حال بررسي مدوام آنها است. 

بر اساس مطالعه اي كه توسط هفته نامه مشهور پزشكي بي ام جي به چاپ رسيده است، اثر هاثورن منحصرا در مورد مربوط به پيروي از پروتكل هاي شست و شوي دست، توانست همكاري كادر درمان را تا 30 درصد افزايش دهد. طبق پژوهشي از پاب مد، اين تاثير در بخش هاي ديگري همچون ايمني تزريقات، پاكسازي محيط و مراقبت از بيماران نيز گزارش شد. دكترPeter Pronovost از بيمارستان جانز هاپكينز توضيح مي دهد كه معرفي اثر هاثورن به دستاورهاي متعددي منتج شده است. به عقيده وي مي توان بحث نظارت را از طريق طراحي يك برنامه موبايلي خاص نيز دنبال كرد تا هم به بيماران كمك كند و هم خطاهاي پزشكي را تا جاي امكان كاهش دهد.

کار و کسب

مشخص است که كار و کسب ها با استفاده از اثر هاثورن مي توانند به مديريت نيروي انساني و افزايش بازده كاري در كوتاه مدت اقدام كنند.

آموزش و پرورش

يكي ديگر از كاربردهاي اثر هاثورن به بحث آموزش و به ويژه محيط هايي همچون مدارس مربوط مي شود. نظارت مستقیم معلمان بر عملکرد دانش آموزان به گونه ای که بچه ها احساس کنند به آنها توجه می شود، می تواند به پیشرفت آنها منجر شود.

در زمینه تربیت کودکان نیز هر اندازه با آنها همراهی بیشتری داشته باشید و زمان بگذارید، آنها به خاطر حضور شما احتمالاً رفتارهای بهتری را در خود نهادینه خواهند کرد.

اثر هاثورن مي تواند به جنبشي براي "زندگي بهتر" منتهي شود. براي مثال امروزه بيش از گذشته استفاده از كيسه هاي خريد چندبار مصرف مرسوم شده است. آيا اين موضوع به خاطر احساس نظارتي است كه از جانب ديگران به ما القا مي شود؟ شايد تا حدودي همين طور باشد اما اين اثر مي تواند عادات رفتاري مطلوب را به مرور زمان در شخصيت انسان نهادينه سازد. تنها كافي است كه "خودمان" را به عنوان بهترين و سختگيرترين ناظر ممكن بپذيريم.

  کانال سواد زندگی در تلگرام:  savadzendegi@

نظرات بینندگان
غیر قابل انتشار: ۰
در انتظار بررسی: ۰
انتشار یافته: ۱۰
سید محمد حبیبی روان شناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۰۵:۲۶ - ۱۳۹۸/۰۷/۱۷
0
3
سلام. اثر هاوتورن، روانشناسان سال ها است که متوجه شده اند که خیلی از افراد می توانند رفتارهایی مانند بازدهی شغلی را صرفاً در اثر توجه خاصی که به آنها می شود بهبود بخشید. در تحقیقات کلاسیک هاوتورن(روتیلزبرگر و دیکسون، ۱۹۳۹) درباره تاثیر نورپردازی بهتر بر تولید در کارخانه،معلوم شد که آزمودنی ها سرود به این قادر که مورد بررسی قرار داشتند و توجه خاصی به آنها می شد ، بازدهی خود را افزایش داده که به علت بالا رفتن روحیه و عزت نفس شأن بوده است... منبع نظریه های روان درمانی-جیمز پروچاسکا- جان نور کراس. ترجمه: یحیی سید محمدی با احترام سید محمد حبیبی روانشناس بالینی
حسین زنگنه
|
Iran, Islamic Republic of
|
۰۸:۲۶ - ۱۳۹۸/۰۷/۱۷
0
2
از قرار دادن این مطلب مقید و کاربردی سپاسگزارم.
ناشناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۰۸:۲۹ - ۱۳۹۸/۰۷/۱۷
0
1
جالب بود، ممنون
فرشید
|
Iran, Islamic Republic of
|
۰۹:۳۶ - ۱۳۹۸/۰۷/۱۷
0
3
بسیار عالی ! اثر هاثورن یکی از مباحث مهم در علم مدیریته ، ولی جالبه که چقدر ساده و با مفهوم این تئوری مهم رو توضیح دادید.
آرش
|
Denmark
|
۰۹:۴۲ - ۱۳۹۸/۰۷/۱۷
0
1
بسیار عالی بود سپاسگزارم
علی
|
-
|
۱۸:۱۸ - ۱۳۹۸/۰۷/۲۱
0
2
با سلام و تشکر و قدر دانی از اساتید محترم و بزرگواری که بی شائبه زحمت اطلاعات مفید این سایت را در اختیار عموم شهروندان قرار میدهند. با سپاس فراوان سعیدی
محمد نقی نجفی
|
Iran, Islamic Republic of
|
۰۸:۲۶ - ۱۳۹۸/۰۷/۲۲
0
0
بسیار جالب و حاوی مطالب سود مندی بود
ناشناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۳:۵۷ - ۱۳۹۸/۰۷/۲۲
0
1
عالی بود.
ناشناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۰۱:۰۸ - ۱۳۹۸/۰۷/۲۶
0
1
ممنون از مطلب مفید و اموزنده شما
احسان نخعي پور
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۰:۴۸ - ۱۳۹۸/۰۸/۰۶
0
1
بسيار مفيد بود، فقط در مورد کلمات لاتين استفاده شده، خواهش بنده اينه که اصل آنها هم حالا به صورت پاورقي يا... گذاشته شود. ممنون از مطالب بديع و کاربرديتون، موفق باشيد.
نام:
ایمیل:
* نظر:
دعوت از دوستان
ایمیل دوستان خود را جهت دعوت وارد کنید